Elektronik sigaraların zararsız veya düşük riskli olduğu algısına bilimsel araştırmalar yanıt verdi. Ağustos 2026’da yayımlanan ve 0-19 yaş grubunu kapsayan 81 çalışmanın verilerini inceleyen derleme, bu ürünlerin akciğer sağlığı ve nikotin bağımlılığı üzerindeki olumsuz etkilerini gözler önüne serdi. Araştırma sonuçlarını değerlendiren Medicana Sağlık Grubu Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, “Elektronik sigaralar duman çıkarmasa da çıkarılan şey sadece ‘su buharı’ değildir. Aerosol; nikotin, ince partiküller ve çeşitli kimyasallar içerir. Akciğerlerin temel ihtiyacı ise sadece temiz havadır” dedi.
Dünya genelinde ergenler ve gençler arasında kullanımı hızla artan elektronik sigaralar, renkli tasarımları, şekerleme ile meyve aromaları ve klasik sigaraya kıyasla daha az koku yayması nedeniyle masum bir alışkanlık gibi algılanabiliyor. Ancak 14 binden fazla bilimsel makalenin taranması ve kriterleri karşılayan 81 çalışmanın analiziyle ortaya koyulan yeni bir uluslararası derleme, elektronik sigaranın solunum sistemi belirtileri, nikotin bağımlılığı ve ilerleyen dönemde klasik sigaraya başlama riskiyle doğrudan ilişkili olduğunu tespit etti. Konu hakkında önemli uyarılarda bulunan Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Merda Erdemir Işık, elektronik sigaranın gençler arasında halk sağlığını tehdit eden ciddi bir boyut kazandığını belirterek metinde öne çıkan bulguları paylaştı.
Gençlerde solunum şikayetine neden oluyor
Derlemede elde edilen veriler, elektronik sigara kullanan 0-19 yaş grubundaki çocuk ve gençlerde solunum yolu şikayetlerinin belirgin şekilde arttığını gösteriyor. Kullanım süresi ve sıklığına bağlı olarak klinik tablonun ağırlaşabildiğine değinen Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, “Elektronik sigara kullanan gençlerde öksürük, hırıltılı solunum, bronşit benzeri yakınmalar ve astım alevlenmeleri kullanmayanlara kıyasla çok daha sık bildiriliyor. Bu durum, cihazların çıkardığı buharın ‘zararsız su buharı’ olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Tütünü yakmadan sıvıyı ısıtarak aerosol oluşturan bu sistemlerde nikotin, ultra ince partiküller ve çeşitli toksik kimyasallar bulunur. Dolayısıyla akciğerlere çekilen hava masum bir buhar değildir” açıklamasını yaptı. Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, özellikle astım teşhisi olan gençlerde tablonun daha riskli bir boyut kazandığını belirterek, “Hırıltı, öksürük veya nefes darlığı yaşayan bir ergende hekimlerin yalnızca klasik sigara kullanımını sorması artık yeterli değil. Elektronik sigara ve diğer vaping ürünleri de mutlaka sorgulanmalı. Çünkü gençler kendini ‘sigara kullanmıyorum’ diyerek tanımlarken düzenli olarak elektronik sigara tüketiyor olabilir” diye uyardı.
Nikotin ergenlerde daha güçlü bağımlılığa neden olabiliyor
Gelişim çağındaki ergen beyni için nikotinin son derece güçlü bir bağımlılık yapıcı madde olduğu vurgulanıyor. Yeni nesil cihazlarda yer alan nikotin tuzlarının inhalasyonu kolaylaştırdığını bildiren Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, “Görünüşü bir kalem veya USB bellek kadar masum duran cihazların birkaç kez denenmesi, merakla başlayıp hızla nikotin bağımlılığına dönüşebiliyor. Yapılan uzun dönemli araştırmalar, daha önce hiç sigara içmemiş gençlerde elektronik sigara kullanımının ilerleyen süreçte klasik sigaraya başlama olasılığını artırdığını gösteriyor. Amacımız gençleri her türlü nikotin bağımlılığından korumak olmalıdır. Gençler için doğru kıyaslama ‘elektronik sigara mı, klasik sigara mı’ sorusu değil; ‘elektronik sigara mı, yoksa hiç nikotin kullanmamak mı’ sorusudur. Cevap son derece nettir: Gençler için en güvenli seçenek hiç başlamamaktır” ifadelerini kullandı.
Cezalandırmak çözüm değil
Ebeveynlerin sigara ya da elektronik sigara kullanan gençlere karşı cezalandırıcı bir tutum yerine açık bir iletişim kanalı kurması gerektiğini aktaran Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, sözlerini şöyle tamamladı:
“Aileler yalnızca ‘kullanma, zararlı’ yasaklaması yerine, nikotinin neden bağımlılık yaptığını ve açığa çıkan aerosolün akciğere verdiği zararları anlatmalıdır. Çocuğun elektronik sigara kullandığı fark edildiğinde bu durum sadece bir davranış bozukluğu olarak değil, medikal destek gerektirebilecek bir nikotin bağımlılığı olarak değerlendirilmelidir. Gençlere verebileceğimiz en net mesaj basittir: Ürün ne kadar teknolojik, aromalı veya renkli görünürse görünsün, akciğeriniz onun elektronik olup olmadığıyla ilgilenmez. Akciğeriniz sadece temiz hava ister.”
